Dijital ikiz nedir, nasıl yapılır?

Dijital ikiz, son yıllarda inşaattan sanayiye, belediyelerden enerji sahalarına kadar her yerde duyulan bir kavram. Peki dijital ikiz tam olarak nedir, ne işe yarar ve gerçek bir saha için nasıl kurulur? Bu yazıda kavramı sade bir dille anlatıyor, kendi portalımızdan örneklerle gösteriyoruz.

Dijital ikiz nedir?

Dijital ikiz, fiziksel bir varlığın (bir arazinin, binanın, tesisin ya da makinenin) ölçülmüş verilerle kurulan, bilgisayarda gezilebilen ve üzerinde ölçüm yapılabilen sanal kopyasıdır. Sıradan bir 3B görselden farkı, gerçek koordinatlarda ve ölçekte olmasıdır: ekranda ölçtüğünüz mesafe, alan ya da hacim sahadakiyle aynıdır.

İyi bir dijital ikiz zamanla da güncellenir. Aynı saha belirli aralıklarla yeniden ölçüldüğünde, ikiz o sahanın nasıl değiştiğini de gösterir.

Dijital ikiz ne işe yarar?

• İnşaat ve hakediş: Kazı ve dolgu miktarları, ilerleme ve imalat kontrolü masa başında ölçülür.
• Sanayi tesisleri: Bina, çatı ve makine yerleşimi ölçülü olarak arşivlenir; yeni yatırım ve tadilat planı bu altlık üzerinde yapılır.
• Enerji sahaları: Rüzgâr ve güneş santrali sahaları, ulaşım yolları ve arazi yapısı tek modelde incelenir.
• Belediyeler: Yapı, yol ve adres verisi 3B kent modeliyle birleşir; planlama ve denetim kolaylaşır.

En büyük kazanç, sahaya gitmeden karar verebilmektir. Ekibin her üyesi aynı güncel veriye bakar.

Dijital ikiz nasıl yapılır?

Bir sahanın dijital ikizi üç adımda kurulur:

1. Veri toplama. Açık alanlar drone fotogrametrisiyle, bitki örtüsü altındaki zemin drone LiDAR ile, bina içleri ve makineler ise mobil (SLAM) ya da yersel lazer tarayıcıyla ölçülür. Bütün veriler yer kontrol noktalarıyla aynı koordinat sistemine bağlanır.
2. İşleme. Ham veriden nokta bulutu, ortofoto, 3B mesh model ve sayısal arazi modeli üretilir. Gerekirse taramadan BIM modeli çıkarılır.
3. Yayınlama. Üretilen veriler, ağır masaüstü yazılımlarına gerek kalmadan tarayıcıda açılabilecek biçime getirilir ve paylaşılır.

Dijital ikiz ve BIM: Farkı ne?

BIM (yapı bilgi modellemesi), bir yapıyı duvar, kolon, döşeme gibi akıllı elemanlarla tanımlar; her elemanın türü, katı, ölçüsü ve malzemesi bilinir. Dijital ikiz ise bu modeli sahanın gerçek, ölçülmüş verisiyle bir araya getirir.

Mevcut yapılarda BIM modeli çoğu zaman hiç yoktur. Bu durumda yapı lazerle taranır ve model taramadan üretilir (scan to BIM). Sonuçta elinizde hem gerçeği gösteren tarama hem de hesap yapılabilen eleman bilgili bir model olur.

Taramadan BIM’e adım adım

Aşağıdaki görüntüler portalımızdaki örnek fabrika projesinden alındı ve bir yapının dijital ikizinin hangi sırayla kurulduğunu gösteriyor.

1. Drone fotoğraflarından tesisin dış 3B modeli üretilir.

2. Bina içi lazerle taranır; tarama dış modelin içine yerleşir.

3. Taramadan duvar, kolon, kiriş ve donatımlarıyla BIM modeli çıkarılır. Burada zemin kat görünüyor.

4. Bir elemana tıklayınca türü, katı, ölçüleri, alanı, hacmi ve her değerin ölçüldüğü mü türetildiği mi açılır.

5. Kat seçilerek üst kat ayrıca incelenir.

6. Dış duvarlar gizlenince merdivenler ve iç bölümler görünür.

7. BIM modeli taramayla üst üste konup karşılaştırılır.

Dijital ikiz örnekleri

Sahada yaptığımız işlerin çoğu bir dijital ikizin parçasıdır:

• Bir taş ocağında drone yüzey modeliyle dolgu hacmi (kübaj) hesabı
• Rüzgâr santrali sahasında halihazır harita ve stereo kıymetlendirme
• Bitki örtüsüyle kaplı bir dere koridorunda drone LiDAR
• Bir sanayi tesisinde oblik uçuşla 3B model ve alan hesabı

MapSurvey Portal: Sahanın dijital ikizi tarayıcıda

Ürettiğimiz verileri müşterilerimize MapSurvey Portal üzerinden sunuyoruz. Portalda 3B model, LiDAR nokta bulutu, ortofoto ve fotogerçekçi Gaussian splatting modeli tek ekranda açılır. Mesafe, alan, hacim ve kesit ölçülür; farklı tarihli ölçümler karşılaştırılır; çizimler DXF, KML ve GeoJSON olarak dışa aktarılır.

Portaldaki BIM & Modeling bölümünde taramadan üretilen IFC modeli açılır. Bir elemana tıklayınca türü, katı, ölçüleri, alanı ve hacmi görünür. Model taramayla üst üste konup karşılaştırılabilir; her ölçünün sahada mı ölçüldüğü yoksa türetildiği mi açıkça yazar.

Kendi sahanızın dijital ikizini kuralım

Bir arazinin, binanın ya da tesisin dijital ikizini kurmak istiyorsanız 3D lazer tarama, drone ile haritalama ve 3B kent modeli hizmetlerimize göz atabilir ya da doğrudan bize ulaşabilirsiniz.